Hoe komt een advies van de FAVO tot stand?

1. Vraag of initiatief

Een advies kan er komen:

• op vraag van een federale minister of regering
• op eigen initiatief van de FAVO, wanneer zij een belangrijk thema voor ouderen willen aankaarten

2. Bespreking in commissie

Het onderwerp wordt toegewezen aan een werkgroep of commissie binnen de raad. Daar:

• analyseren leden het beleid of het voorstel
• bespreken ze de impact op ouderen
• verzamelen ze input vanuit hun achterban en expertise

3. Een ontwerptekst opmaken

De commissie werkt een adviesontwerp uit met:

• een analyse van het probleem
• een standpunt van de raad
• een concrete aanbevelingen aan de overheid

4. Goedkeuring in plenaire vergadering

De voltallige raad (plenaire vergadering) bespreekt het ontwerp. Na die bespreking en eventuele aanpassingen wordt het advies officieel door hen goedgekeurd.

5. Overmaking aan de overheid

Het goedgekeurde advies wordt bezorgd aan de bevoegde minister of instantie. Het advies wordt meestal ook gepubliceerd in onze rubriek 'Adviezen'.

Case 2025: Advies aangaande de uitbetaling van pensioenen via postassignatie

In 2025 bracht de FAVO een advies uit over de uitbetaling van pensioenen via postassignatie. Je kan het volledige advies lezen op de website:

• deel 1 (.pdf)
• deel 2 (.pdf)

Vaststellingen

• Het aantal pensioenbetalingen via postassignatie is de voorbije jaren aanzienlijk gedaald, zowel in aantal als in totaal uitbetaald bedrag.
• Toch gebruiken vandaag nog steeds ongeveer 12.000 personen deze betalingswijze.
• Uit analyse blijkt dat het hierbij voornamelijk gaat om:
• personen met een laag pensioeninkomen
• ouderen in kwetsbare situaties
• personen in afgelegen of landelijk gebied
• personen zonder toegang tot bankdiensten of digitale toepassingen
• personen zonder internet, smartphone of digitale vaardigheden

Voor deze groep is de uitbetaling aan huis vaak de enige reële mogelijkheid om hun financiële middelen autonoom te beheren.

Daarnaast blijkt uit de toelichting van de Federale Pensioendienst (FPD) dat:

• een deel van de uitbetalingen tijdelijk gebeurt in afwachting van een geldig rekeningnummer.
• een aanzienlijk deel structureel betrekking heeft op kwetsbare personen.

Bpost zegt de opdracht verder te willen opnemen, op voorwaarde dat een duidelijke en werkbare oplossing wordt voorzien in het licht van het gewijzigde beheer van de 679 rekeningen.

Maatschappelijke impact

De FAVO, na bespreking binnen de Commissie Pensioenen en de Commissie Gelijke Kansen, benadrukt volgende elementen:

Financiële inclusie

Het stopzetten van de uitbetaling aan huis zou een negatieve impact hebben op een bijzonder kwetsbare doelgroep door:  

• toenemende digitalisering
• afbouw van bank- en postkantoren
• beperkte openingsuren
• toename van dienstverlening op afspraak
• beperkte beschikbaarheid van cash

De toegang tot reguliere bankdiensten voor deze doelgroep blijkt vaak feitelijk onmogelijk.

Autonomie en waardigheid

Voor veel betrokken ouderen betekent de postassignatie:

• behoud van autonomie
• zelfstandig beheer van eigen middelen
• vermijden van afhankelijkheid van familie, buren of professionele derden

Het wegvallen van deze mogelijkheid zou deze autonomie rechtstreeks aantasten.

Sociale functie

Het maandelijks contact met de postbode heeft bovendien een belangrijke sociale functie. Voor vele ouderen is dit contact:

• een van de weinige regelmatige sociale interacties
• een vorm van informele sociale controle
• een moment waarop zorgnoden worden gesignaleerd die anders onder de radar zouden blijven

Deze maatschappelijke meerwaarde mag niet worden onderschat.

Beoordeling van het alternatief van de circulaire cheque

De piste van uitbetaling via circulaire cheque wordt door de FAVO niet als een volwaardig alternatief beschouwd.

Voor thuisgebonden en minder mobiele personen is dit in de praktijk geen haalbare oplossing door:

• afstand tot bankkantoren
• beperkte openingsuren
• beperkte cashmogelijkheden
• afspraakverplichtingen
• de kostprijs van inning

Voor de beoogde doelgroep is dit alternatief quasi onuitvoerbaar.

Standpunt en aanbeveling

De FAVO is unaniem van oordeel dat het afschaffen van de betalingsmogelijkheid via postassignatie geen goede optie is.

Deze uitbetalingen niet langer mogelijk maken zou:

• een wetswijziging vereisen
• een disproportioneel negatieve impact hebben op een kwetsbare groep ouderen
• indruisen tegen doelstellingen inzake financiële inclusie en gelijke kansen

De FAVO adviseert daarom met aandrang:

1. de uitbetaling van pensioenen aan huis via postassignatie ook in de toekomst mogelijk te houden (of een gelijkwaardig alternatieve uitbetalingsmogelijkheid).
2. een eenvoudige en efficiënte oplossing uit te werken voor de overgangsperiode van 01.01.2026 tot 31.12.2026, rekening houdend met het gewijzigde beheer van de 679 rekeningen.
3. deze oplossing structureel te verankeren in de nieuwe beheersovereenkomst met bpost die in werking treedt op 01.01.2027.

De FAVO benadrukt dat continuïteit, rechtszekerheid en toegankelijkheid voor de betrokken doelgroep hierbij centraal moeten staan.

Daarnaast zal de FAVO samen met de Federale Pensioendienst de verdere evolutie opvolgen, onder meer het aantal gepensioneerden dat hun pensioen via circulaire cheque niet afhaalt of verzilvert. Ook zal worden gemonitord hoeveel personen nog steeds geen bankrekening hebben en daardoor aangewezen zijn op de circulaire cheque. Verder wordt de situatie opgevolgd in samenwerking met de sociale huizen van steden en gemeenten om precaire situaties beter in kaart te brengen.